1. Największy wróg elektroniki – wilgoć i niskie temperatury
Wybór zamka do sejfu lub szafy na broń wydaje się łatwy i najczęściej dokonywany jest pod presją znajomych lub sprzedawcy: „Bierz elektronikę, trzy sekundy i zamek otwarty”. Oczywiście jest to wygodne, ale zanim dokonamy tego wyboru, musimy wziąć pod uwagę, gdzie dane urządzenie będziemy trzymać. Jeżeli jest to pomieszczenie ogrzewane z małą ilością wilgoci w powietrzu, to jak najbardziej zamek elektroniczny się sprawdzi. Jeżeli jednak dane urządzenie ma stać w pralni, nieogrzewanym garażu lub na nieużytkowym poddaszu, to przy dużej wilgotności lub niskich temperaturach elektronika ulegnie szybkiej awarii, a baterię zasilającą zamek będzie trzeba wymieniać raz w miesiącu.
- Ważne: Zanim wybierzesz rodzaj zamka, jaki chcesz mieć zamontowany w swoim sejfie lub szafie na broń, weź pod uwagę, w jakich warunkach te urządzenia będą umieszczone na stałe.
- Żelazna zasada: Jeżeli sejf lub szafa na broń będą umieszczone w pralni, nieogrzewanym garażu lub na nieużytkowym poddaszu, nie stosujemy tam zamka elektronicznego – wybieramy zamek mechaniczny (kluczowy lub szyfrowy mechaniczny).
2. Najpierw naucz się obsługi zamka, a dopiero później zmieniaj kod
Sejfy lub szafy na broń wyposażone w zamek elektroniczny, które trafiają do użytkowników końcowych, powinny mieć (i w 99% przypadków mają) zaprogramowany kod fabryczny wskazany w instrukcji obsługi. Kod fabryczny (master) w certyfikowanych zamkach składa się z 6 do 8 cyfr. Najczęściej zmiana kodu wskazana jest na pierwszej stronie instrukcji i duża część użytkowników kończy lekturę tych kilku kartek właśnie w tym miejscu. To pierwszy błąd, gdyż np. zamki Solar Basic stosowane w wyrobach firmy ISS mają tzw. superkod, a informacja o nim znajduje się dopiero na ostatniej stronie instrukcji.
Co to oznacza w praktyce? 90% zamków elektronicznych wyposażonych jest w jeden kod master, który zostaje zmieniony przez użytkowników. Zamek Solar Basic wyposażony w superkod pozwala za jego pomocą przełamać kod master i doprowadzić do otwarcia zamka elektronicznego.
- Ważne: Najpierw naucz się obsługi zamka, zobacz zgodnie z instrukcją, jakie są do niego przypisane funkcje, a dopiero po kilkunastokrotnym jego użyciu zmieniaj kod. Każdą instrukcję należy przeczytać do końca!
- Żelazna zasada: Kod zawsze zmieniamy na otwartych drzwiach (rygle muszą być wysunięte lub schowane – zależy to od modelu zamka). Zmiana kodu na zamkniętych drzwiach to proszenie się o kłopoty związane z awaryjnym otwarciem zamka poprzez jego fizyczne uszkodzenie.
3. Klawiatura stała czy przekręcana – o to jest pytanie!
Zamki elektroniczne stosowane w pasywnych urządzeniach zabezpieczenia technicznego wyposażone są w klawiaturę w wersji stałej lub ruchomej (przekręcanej). Często klienci dzwonią do nas z informacją: „Nie mogę otworzyć sejfu pomimo wbijania dobrego kodu”. Na pytanie: „Czy sejf jest wyposażony w klamkę i klawiaturę, czy tylko w samą klawiaturę?” pada odpowiedź: „Sama klawiatura”. Gdy instruujemy taką osobę, każąc jej wbić prawidłowy kod, a następnie przekręcić klawiaturę w prawo, nagle staje się cud – sejf się otwiera.
Jak rozróżnić, jaki model klawiatury mamy w swoim sejfie i jak się nią posługiwać:
- Klawiatura stała: Występuje wyłącznie w urządzeniach wyposażonych w dedykowaną klamkę do otwarcia drzwi (niekiedy zintegrowaną z klawiaturą). Aby otworzyć drzwi sejfu, należy wbić prawidłowy kod, a następnie przekręcić klamkę w prawo. Aby zamknąć sejf i wprowadzić zamek w tryb zamknięty, wystarczy przekręcić klamkę w lewo. W niektórych rodzajach zamków, aby wprowadzić zamek w tryb zamknięty, po przekręceniu klamki należy wcisnąć odpowiedni symbol na klawiaturze.
- Klawiatura przekręcana: Występuje w urządzeniach niewyposażonych w dedykowaną klamkę (klawiatura jest jednocześnie manipulatorem i klamką). Aby otworzyć drzwi sejfu, należy wbić prawidłowy kod, a następnie przekręcić klawiaturę w prawo. Aby zamknąć sejf, wystarczy przekręcić klawiaturę w lewo.
- Uwaga: W niektórych rodzajach sejfów wyposażonych w klamkę oraz zamki firm M-Locks czy La Gard montowana jest klamka i klawiatura przekręcana. W takim wypadku najpierw otwieramy i przekręcamy zamek, a dopiero potem klamkę.
4. Mit „świecącej diody”, czyli potęga baterii alkalicznej
To absolutny numer jeden wśród zgłoszeń serwisowych. Klient twierdzi, że bateria jest na pewno dobra, „bo przecież dioda na klawiaturze dobrze świeci, a zamek pika”. Pamiętaj: mała dioda LED i buzer potrzebują minimalnego prądu do działania, za to elektromagnes lub silnik rygla ukryty w obudowie zamka elektronicznego wymaga ogromnego impulsu amperażowego. Gdy bateria słabnie, zamek ma siłę „pikać”, ale nie ma już siły fizycznie cofnąć systemu ryglującego.
- Żelazna zasada: Kup fabrycznie nową baterię (najczęściej 9V). Musi to być bezwzględnie bateria alkaliczna (najlepiej z serii profesjonalnych, jak Duracell Procell lub Energizer Industrial). Tanie baterie cynkowo-węglowe mają zbyt niski prąd rozruchowy i nowoczesny zamek elektroniczny po prostu na nich nie ruszy.
- Ważne: Odłączenie zasilania przy wymianie baterii NIE kasuje Twojego kodu PIN i nie przywraca zamka do ustawień fabrycznych. Wszystkie ustawienia wraz z Twoim kodem są bezpiecznie zapisane w pamięci nieulotnej procesora zamka.
5. Zamki S&G (Sargent & Greenleaf) – procedura po wymianie baterii
Jeśli Twój sejf wyposażony jest w zamek renomowanej marki S&G (Sargent & Greenleaf), musisz pamiętać o jego specyfice konstrukcyjnej. Wymiana baterii w tych modelach wymaga całkowitego odpięcia klawiatury od uchwytu mocującego.
Po włożeniu nowej baterii i ponownym zapięciu klawiatury w dedykowane uchwyty zamek potrzebuje pełnej synchronizacji.
Zapamiętaj: Po resecie zasilania w zamkach S&G kod należy wbić dwukrotnie (a nie tylko raz), aby mechanizm prawidłowo przetworzył impuls i odblokował rygle.
6. Styki awaryjne – gdzie ich szukać i do czego służą?
W zamkach elektronicznych stosowanych w sejfach i szafach na broń występują dwa modele klawiatur: z zasilaniem zewnętrznym oraz wbudowanym w klawiaturę. Jak je rozpoznać? Sprawa jest prosta: jeżeli klawiatura ma grubość ok. 2–3 cm, to w jej obudowie znajduje się bateria zasilająca zamek. Jeżeli klawiatura jest cieńsza (ok. 1 cm grubości), bateria zasilająca umieszczona jest wewnątrz sejfu.
Gdzie szukać styków awaryjnych: W zamkach z zasilaniem z klawiatury nie występują styki do awaryjnego zasilania (po prostu wypinamy starą baterię i wpinamy nową). W zamkach z zasilaniem zewnętrznym styki awaryjne znajdują się od przodu klawiatury (wyjątek stanowi zamek Solar Basic, który styki awaryjne ma od wewnętrznej części klawiatury i aby się do nich dostać, trzeba podważyć i odpiąć od obudowy czarny panel z przyciskami).
Do czego służą styki awaryjne: Styki awaryjne są niezbędne do podania napięcia do zamka w przypadku wyczerpania się baterii głównej. Aby to zrobić, należy przycisnąć baterię do znajdujących się na klawiaturze styków, a następnie – cały czas trzymając ją w tej pozycji – wbić prawidłowy kod do otwarcia zamka.
7. Nacisk systemu ryglującego – czyli przekręć klamkę w lewo
Zamki elektroniczne są ze wszystkich rozwiązań najbardziej podatne na nacisk wewnętrznego systemu ryglującego. Ten problem występuje wyłącznie w zamkach ze stałą klawiaturą (gdzie klawiatura jest tylko manipulatorem i nie służy do bezpośredniego otwierania systemu ryglującego). Jeśli słyszysz, że zamek dobrze pika, silnik pracuje, ale mechanizm za nic nie chce puścić drzwi, najpewniej doszło do zakleszczenia lub silnego naprężenia rygli (np. przez napierające od wewnątrz przedmioty lub złe wypoziomowanie szafy).
Rozwiązanie: Przed ponownym wpisaniem kodu przekręć klamkę sejfu mocno w lewo (w kierunku zamykania) i trzymając ją w tej pozycji, wbij swój PIN. Dopiero gdy usłyszysz dźwięk otwarcia elektromagnesu, płynnym ruchem cofnij klamkę w prawo. Ten prosty ruch odciąża silnik rygla, pozwalając mu bez oporu schować blokadę.
8. Uszkodzone przewody łączące zamek z klawiaturą – najczęstsza awaria
Podczas wymiany baterii w wielu modelach zamków należy delikatnie odciągnąć, przekręcić lub zsunąć zewnętrzną obudowę klawiatury. Wielu użytkowników robi to gwałtownie, używając dużej siły. W tym momencie dochodzi do nieszczęścia – zerwania lub naderwania cienkiej taśmy sygnałowej bądź przewodów łączących klawiaturę z wewnętrzną płytą główną zamka. Z klawiaturą zawsze należy obchodzić się niezwykle delikatnie.
- Ważne: Baterię, jeśli to oczywiście możliwe, najlepiej wymieniać na otwartych drzwiach sejfu. Jeżeli w trakcie jej wymiany uszkodzimy jakiekolwiek przewody, wymiana lub naprawa uszkodzonego elementu będzie dużo mniej skomplikowana i kosztowna niż w przypadku zerwania przewodów na zamkniętych drzwiach.
9. Kod widoczny z daleka, czyli mit wytartych cyfr
Jednym z większych błędów eksploatacyjnych przy zamkach elektronicznych jest wieloletnie używanie tego samego kodu bez jego okresowej zmiany. Z czasem na gumowych lub plastikowych przyciskach klawiatury zaczynają pojawiać się widoczne ślady zużycia, które mogą prowadzić do mitów o proszkach daktyloskopijnych stosowanych na klawiaturę przez włamywaczy. Niepewnym klientom powielającym ten mit często tłumaczę: „Ma Pan wytarte lub zatłuszczone przyciski 1-2-3-4-5-6. Wystarczy, że Pana kod będzie ustawiony jako np. 1-1-2-3-4-5 i cały mit proszków daktyloskopijnych pada”.
Ważne: Należy przynajmniej raz w roku zmieniać kod do zamka elektronicznego, aby równomiernie zużywać przyciski i dbać o bezpieczeństwo.
10. Blokada czasowa (kara za błędny PIN)
Wpisałeś kod szybko, pomyliłeś się raz, drugi, trzeci… i zamek nagle przestał reagować, a przy próbie wciśnięcia kolejnych cyfr słyszysz tylko długi, ostrzegawczy pisk lub klawiatura wcale nie reaguje? To nie awaria, to funkcja bezpieczeństwa. Po wprowadzeniu 2, 3 lub 4 błędnych kombinacji (w zależności od modelu zamka) procesor urządzenia przechodzi w tryb uśpienia (kary czasowej), który zazwyczaj trwa od 5 do 20 minut.
Rozwiązanie: Zostaw sejf w absolutnym spokoju na ok. 30 minut. Nie naciskaj żadnych klawiszy, nie próbuj wpisywać kodu na nowo w trakcie trwania kary. Każde naciśnięcie przycisku w niektórych zamkach może resetować czas kary i naliczać go od początku. Odczekaj pół godziny i dopiero wtedy wprowadź poprawny PIN.
Kiedy wezwać fachowca?
Jeżeli po zastosowaniu nowej baterii alkalicznej, odciążeniu klamki i odczekaniu czasu blokady zamek nadal sygnalizuje błąd (np. sekwencją czerwonych mignięć diody), oznacza to fizyczne uszkodzenie mechanizmu, zablokowanie rygli wewnętrznych lub awarię układu elektronicznego. Dalsze, siłowe próby mogą doprowadzić do trwałego zablokowania procesora.
W firmie TUTUS posiadamy specjalistyczne licencje, wiedzę oraz sprzęt do awaryjnego otwierania zamków elektronicznych. Zadzwoń do nas – nasi technicy sprawnie, bezpiecznie i bez dużych zniszczeń w strukturze sejfu przywrócą dostęp do Twojego mienia na terenie Warszawy i całego Mazowsza.
